FinalHeader1200 300

Διαταραχές στη πρόσληψη τροφής

Οι διαταραχές στην πρόσληψη τροφής (eating disorders) είναι μια κατηγορία σοβαρών ψυχικών διαταραχών που επικεντρώνονται στις παθολογικές συνήθειες διατροφής και μπορεί να απειλήσουν την υγεία, ακόμα και τη ζωή ενός ατόμου.

Είναι οι εξής: α. ψυχογενής ανορεξία, β. ψυχογενής βουλιμία και γ. διαταραχή ευκαιριακής/επεισοδιακής υπερφαγίας (binge eating disorder). H ψυχογενής ανορεξία και η βουλιμία αποτελούν τις δύο συνηθέστερες σοβαρές διαταραχές διατροφής στους εφήβους.

Οι διαταραχές στη διατροφή μπορεί να επηρεάσουν άνδρες και γυναίκες κάθε ηλικίας και επιπέδου, ωστόσο η μέση ηλικία έναρξης της ψυχογενούς ανορεξίας και της ψυχογενούς βουλιμίας είναι η εφηβεία· μπορεί όμως να ξεκινήσουν και από τα 8 χρόνια. Η περίοδος της εφη€βείας χαρακτηρίζεται από τις έντονες αλλαγές που μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση, άγχος και ανησυχία στους εφήβους.

Οι διατροφικές διαταραχές χαρακτηρίζονται από την υπέρμετρη ενασχόληση του εφήβου με τη διατροφή. Mερικές φορές οι έφηβοι μπορεί να περάσουν εναλλακτικά από τη μια στην άλλη. Όποια όμως και αν είναι η συμπεριφορά του εφήβου στο θέμα της διατροφής, πρέπει να λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψη γιατί αποτελεί εμφανή ένδειξη ψυχικής οδύνης. Οι διατροφικές διαταραχές παρουσιάζονται πολύ πιο συχνά στα κορίτσια απ’ ό,τι στα αγόρια. Aς μην ξεχνάμε εδώ και τα μηνύματα ή τα πρότυπα που κατακλύζουν τα κορίτσια στην εποχή μας. Οι έφηβες είναι πολύ πιο ευαίσθητες στη σωματική τους εικόνα και η ανησυχία για τη σιλουέτα τους μπορεί να μετατραπεί σε εμμονή. Εξάλλου θεωρούν ότι, όσο πιο λεπτό κορμί έχουν, τόσο πιο επιτυχημένα και όμορφα θα είναι. H διαστρεβλωμένη άποψη περί επιτυχίας οφείλεται στις κοινωνικές πιέσεις που ασκούνται έμμεσα ή άμεσα στις γυναίκες, και τα κορίτσια στην εφηβεία είναι ακόμα πιο ευάλωτα. Οι αναφορές σχετικά με τις διατροφικές διαταραχές αφορούν κυρίως τα κορίτσια, ωστόσο και τα αγόρια μπορεί να είναι ευάλωτα. Εκτιμάται ότι το 10-15% των ατόμων με ανορεξία ή βουλιμία είναι άνδρες. Οι διατροφικές διαταραχές έχουν το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας από οποιαδήποτε ψυχική ασθένεια. Το ποσοστό θνησιμότητας που συνδέεται με την ψυχογενή ανορεξία είναι 12 φορές υψηλότερο από όλες τις αιτίες θανάτου για τις γυναίκες 15-24 ετών. Σύμφωνα με μελέτη, λιγότερο από το 13% των εφήβων με διατροφικές διαταραχές υποβλήθηκαν σε θεραπεία.   

Παράγοντες κινδύνου

Οι διατροφικές διαταραχές, όπως αναφέραμε, μπορεί να παρουσιαστούν σε άτομα κάθε ηλικίας και κοινωνικοοικονομικής ομάδας, ωστόσο στις έφηβες και στις νέες γυναίκες εμφανίζονται πιο συχνά. Διάφοροι παράγοντες, όπως ψυχολογικοί, γενετικοί καθώς και χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, μπορεί να προδιαθέτουν τους εφήβους για την εμφάνιση των διατροφικών διαταραχών. Το ειδικό χαρακτηριστικό που συνδέεται με την ανορεξία είναι η τελειομανία και με τη βουλιμία η παρορμητικότητα.

Τα άτομα που παρουσιάζουν μια σειρά από τους παρακάτω παράγοντες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για να αναπτύξουν μια διατροφική διαταραχή (Eating Disorders Victoria).

Ψυχολογικοί-προσωπικοί παράγοντες

• χαμηλή αυτοεκτίμηση

• αισθήματα ανεπάρκειας

• άγχος ή κατάθλιψη

• φόβος για την ενηλικίωση

• πεποίθηση ότι η αγάπη από την οικογένεια εξαρτάται από τις υψηλές επιδόσεις

• κακή επικοινωνία μεταξύ των μελών της οικογένειας ή απροθυμία των γονιών να επιτρέψουν την ανεξαρτησία των παιδιών τους καθώς μεγαλώνουν

• δυσκολία στην έκφραση των συναισθημάτων τους, κυρίως των αρνητικών, όπως θυμός, θλίψη, άγχος ή φόβος

• φόβος και αποφυγή των συγκρούσεων

• παρορμητική συμπεριφορά ή τελειομανία

• ανάγκη να ικανοποιούν τους άλλους  

• δείχνουν ενδιαφέρον και τα απασχολούν οι απόψεις των άλλων

• τάση να κάνουν ακραίες σκέψεις («άσπρο μαύρο»)

Κοινωνικές επιρροές

• δίνουν ιδιαίτερη έμφαση και αξία στο αδύνατο σώμα, σαν αναπόσπαστο μέρος της ομορφιάς

• επηρεάζονται από τις υπάρχουσες αντιλήψεις για την ανάγκη τέλειου σώματος

• αποτιμούν την αξία των ανθρώπων με βάση την εξωτερική τους εμφάνιση και όχι τα εσωτερικά τους χαρακτηριστικά

• πίεση για την επιτυχία

• δίνεται αξία σε επαγγέλματα που δίνουν έμφαση στο σώμα, όπως μοντέλα, αθλητές κ.ά.

Βιολογικοί παράγοντες

• η ανισορροπία ορισμένων χημικών ουσιών στον εγκέφαλο

• οι σωματικές και ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν στην εφηβεία

• διάφοροι γενετικοί παράγοντες

Εξωγενείς παράγοντες

• γεγονότα της ζωής που έχουν προκαλέσει σοβαρές αλλαγές, π.χ. απώλεια ενός μέλους της οικογένειας ή φίλου ή διαζύγιο γονιών  

• διάφορες δίαιτες

• η πίεση που βιώνουν

• αδυναμία για αποτελεσματική αντιμετώπιση του στρες

• ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό παχυσαρκίας, κατάθλιψης, κατάχρησης ουσιών ή διατροφικών διαταραχών

• ιστορικό με εκφοβισμό ή ενοχλήσεις σχετικά με το σωματικό βάρος  

• σεξουαλική ή σωματική κακοποίηση.

Από το βιβλίο της Α. Καππάτου "Παιδιά στην Εφηβεία Γονείς σε Κρίση" εκδόσεις Μίνωας

Εγγραφειτε στο Newsletter μας

Μπορείτε να κάνετε εγγραφή στο Newsletter της Α.Καππάτου και να λαμβάνετε μηνιαία ενημέρωση για θέματα που σας απασχολούν.

Η Α.Καππατου στα social media

strogili photo kappatou