FinalHeader1200 300

H ανάπτυξη του Εφήβου

Η εφηβεία είναι η μεταβατική περίοδος της ανάπτυξης κατά την οποία το παιδί σταδιακά απομακρύνεται από τον κόσμο της παιδικότητας και μπαίνει στην ενηλικίωση.
Πολλοί την αποκαλούν ηλικία της αμφισβήτησης, άλλοι της επανάστασης, των συγκρούσεων ή των κρίσεων.  Η συμπεριφορά του εφήβου διαφοροποιείται, συχνά γίνεται δυσκατάληπτη για τους γονείς.

Δείχνει απόμακρος, απότομος ή σκληρός ενώ κάποιες φορές οι πράξεις του αγγίζουν ή ξεπερνούν τα όρια, άλλοτε όμως γίνεται ευάλωτος και ιδιαίτερα ευαίσθητος. Για τον έφηβο είναι η εποχή της αμφισβήτησης, της σιωπής, των εκρήξεων, των συγκρούσεων, των παρεξηγήσεων, των παράδοξων, των κρίσεων, των επιθυμιών, των αποχωρισμών, των επιβεβαιώσεων και τελικά της ανεξαρτησίας.  Για τον γονιό επίσης είναι μια ιδιαίτερη περίοδος γιατί αφενός μετατρέπεται σε παρατηρητή των αλλαγών του παιδιού του, αφετέρου γίνεται αποδέκτης της αμφισβήτησης που εκείνο εκφράζει απέναντι στον ρόλο και την εξουσία του. Συνήθως στέκεται αμήχανα γιατί δεν γνωρίζει πώς να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά του παιδιού του, πώς να αντιδράσει αλλά και πώς να διαχειριστεί τη θύελλα των αλλαγών.

H εφηβεία αποτελεί την ηλικία από τα 10 μέχρι και τα 19 χρόνια σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Συνοδεύεται από διάφορες και συχνά έντονες σωματικές, ορμονικές και ψυχοσυναισθηματικές αλλαγές. Χωρίζεται σε τρεις σημαντικές περιόδους, η καθεμιά από τις οποίες παρουσιάζει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

H πρώιμη από τα 10 ως τα 13 χρόνια, όπου ο έφηβος δείχνει αμηχανία, ανασφάλεια ή ντροπή, ιδίως με τις αλλαγές στο σώμα του και με τα πρωτόγνωρα ερωτικά συναισθήματα που αρχίζουν να αναδύονται. Αναζητά την παρέα με συνομηλίκους του ίδιου φύλου. Κάποιες φορές αντιδρά με ξεσπάσματα που δυσκολεύουν τους γονείς. Η μέση από τα 14 ως τα 17, όπου εμφανίζονται αντιδράσεις ή και συγκρούσεις με τους γονείς: Ο έφηβος αναζητά την ταυτότητά του.

Διεκδικεί την ελευθερία του. Αρνείται πλέον να τους ακολουθεί σε οικογενειακές συγκεντρώσεις, οι φίλοι γίνονται εξαιρετικά σημαντικοί για αυτόν και οι πρώτοι έρωτες και οι απογοητεύσεις είναι πραγματικότητα. Η όψιμη από τα 17 χρόνια μέχρι τα 19, ίσως και λίγο πιο μετά, όπου ο έφηβος ξεκαθαρίζει και σταθεροποιεί την εικόνα για τον εαυτό του, κάνει σχέδια για το μέλλον, ξεκινά τη σεξουαλική του ζωή, ενώ η σχέση με τους γονείς του μπαίνει σε νέα βάση.  H έναρξη της εφηβείας είναι σχετικά εύκολο να καθοριστεί, γιατί αντιστοιχεί στις πρώτες ενδείξεις της ήβης, τις πρώτες εκφράσεις δηλαδή των χαρακτηριστικών του φύλου που αποκαλούνται δευτερογενή, και τοποθείται χρονικά γύρω στα 10-13 χρόνια. 

H ήβη είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο και ορίζεται ως το σύνολο των βιολογικών και ανατομικών αλλαγών που καταλήγουν στο σώμα του ενηλίκου και στην ικανότητα αναπαραγωγής. Οι μεταμορφώσεις αυτές αφορούν το σώμα και, κυρίως, την ανάπτυξη των οστών, των γεννητικών οργάνων και του εγκεφάλου, και διαρκούν για μια περίοδο 5-6 χρόνων κατά μέσο όρο. H ηλικία στην οποία αρχίζουν οι αλλαγές δεν συμπίπτει σε όλα τα παιδιά· ούτε η διάρκεια της κάθε φάσης είναι ίδια για το καθένα. Στα κορίτσια ξεκινά μετά τα 8 χρόνια και στα αγόρια λίγο αργότερα, μετά τα 9, συνήθως όμως από τα 10-13 χρόνια. Tο παιδί σας μέσα σε πολύ λίγα χρόνια θα μεταμορφωθεί, από παιδάκι που χαμηλώνατε το βλέμμα για να το κοιτάξετε, σε ένα νεαρό αγόρι ή κορίτσι που μπορεί να σας περνάει ένα κεφάλι. Aπό τη μια στιγμή στην άλλη θα του κάνουν τα ρούχα σας, τα ξυριστικά σας, τα καλλυντικά σας, και σίγουρα το πορτοφόλι σας…

Όλα αλλάζουν μέσα του και γύρω του –το σώμα του, οι συναισθηματικοί του δεσμοί, τα ενδιαφέροντά του– χωρίς να μπορεί να έχει την παραμικρή βεβαιότητα για το αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών. Aν παρατηρήσετε, θα διαπιστώσετε ότι ο έφηβος φαίνεται πάντα λίγο πολύ μπερδεμένος· από τη μια επιθυμεί να μεγαλώσει κι από την άλλη νοσταλγεί την παιδική του ηλικία, έχει ανάγκη να επιβεβαιωθεί αλλά ταυτόχρονα φοβάται να συγκρουστεί με τον εξωτερικό κόσμο κ.λπ. Aυτές οι αντιφάσεις τού προκαλούν μια εσωτερική ένταση ή πόνο χωρίς πραγματικά ο ίδιος να γνωρίζει γιατί. Ως αντίδραση, καταφεύγει συχνά στην απόσυρση, την απομόνωση, τη θλίψη, ή σε συμπεριφορές παράξενες για μας τους μεγάλους, οι οποίες δεν είναι παρά προσπάθειες να αποφορτιστεί από τις πιέσεις.

Από το βιβλίο της Α. Καππάτου  "Παιδιά στην Εφηβεία Γονείς σε κρίση" Εκδόσεις Μίνωας

Εγγραφειτε στο Newsletter μας

Μπορείτε να κάνετε εγγραφή στο Newsletter της Α.Καππάτου και να λαμβάνετε μηνιαία ενημέρωση για θέματα που σας απασχολούν.

Η Α.Καππατου στα social media

strogili photo kappatou