Αλεξάνδρα Καππάτου

Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος

Σάββατο, 27 05 2017
Greek English French German Italian

To ψέμα στην εφηβεία

Δεν πρέπει να μας εκπλήσσει που οι έφηβοι λένε ψέματα. Ας σκεφτούμε λίγο ότι και εμείς οι γονείς τους  χρησιμοποιούμε το ψέμα.....

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου Ψυχολόγο - Παιδοψυχολόγο

πολύ άνετα και εύκολα, είτε για να αποφύγουμε κάποιον γνωστό που μας ζητά στο τηλέφωνο, είτε για να ξεφύγουμε από κάτι που δε μας αρέσει, ή λέει ψέματα ο  ένας γονιός για πράγματα που έκανε το παιδί στον άλλον γονιό του, νομίζοντας ότι έτσι το βοηθά, ή κάνει μυστικές συμφωνίες με το παιδί, ή λέτε ψέματα στη δασκάλα πως ήταν άρρωστο για να το καλύψετε που δε διάβασε κ.λπ. Όλα αυτά τα ψέματα έχετε σκεφτεί ποτέ πόσο μπορεί να επηρεάσουν το παιδί σας;

Ας δούμε όμως καλύτερα από πότε ξεκινούν τα «ψέματα». Τα παιδιά μας από την ηλικία των 3 ετών μέχρι τα 6 τους έχουν ανάγκη να δημιουργήσουν σενάρια και αναφέρουν ιστορίες και γεγονότα φανταστικά, πολλές φορές εμφανώς υπερβολικά που δεν έχουν γίνει. Θέλουν να πειραματιστούν, να μας εντυπωσιάσουν, να μας κινήσουν το ενδιαφέρον γιατί έχουν δει ότι συχνά γελάμε μαζί τους. Εδώ πρόκειται για τα φανταστικά ψέματα.

Όταν το παιδί ξεκινά την σχολική του φοίτηση περίπου 6-7 ετών, κατά καιρούς μπορεί να πει κάποια ψέματα, λ.χ. να «ξεχάσει» να μας δείξει τις σημειώσεις  ή κάποια μαθήματα του ή να κρύψει κάποια ζαβολιά.
Από τα 9 χρόνια το παιδί μπορεί να «παραπονιέται»για φανταστικούς πόνους το πρωί προτού πάει στο σχολείο, για να αποφύγει τον έλεγχο της δασκάλας  επειδή δεν έχει διαβάσει. Πρόκειται για το χρήσιμο ψέμα. Αυτός ο τύπος ψεύδους μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολύ πιο νωρίς, όμως πολύ λιγότερο συνειδητά  «προπαρασκευασμένος ή προετοιμασμένος».
Και από την ηλικία των 13 ετών ο έφηβος εξηγεί στους φίλους του ότι ο πατέρας του έφυγε για να εργαστεί σε άλλη πόλη προκειμένου να κρύψει ότι οι γονείς του ζουν χωριστά. Πρόκειται για το υποχρεωτικό ψέμα.

Υπάρχει και η μυθομανία, κατά την οποία το ψέμα παρουσιάζεται με οργανωμένη μορφή, έχει γίνει δηλαδή ένα σταθερό μοντέλο λειτουργίας της προσωπικότητάς του. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι μόνο το ψέμα αλλά και το γεγονός ότι «εφευρίσκει φανταστικές καταστάσεις». Με τη μυθοπλασία ο έφηβος θεωρεί ότι επιβεβαιώνεται  στα μάτια του, κυρίως όμως στα μάτια των άλλων.  Η επίσκεψη σε  ειδικό είναι αναγκαία.

Τι πρέπει να γνωρίζετε

-Στην εφηβεία συναντάμε όλους τους τύπους ψέματος που έλεγαν τα παιδιά στην παιδική ηλικία.

- Πολύ συχνά το ψέμα μπορεί να είναι για τον έφηβο ένα μέσο για να διαφυλάξει τον εσωτερικό του κόσμο.

- Είναι ένας τρόπος για να κρατά μακριά τους γονείς από δραστηριότητες ή σχέσεις που ο ίδιος κρίνει προσωπικές.

- Επίσης,  το χρησιμοποιεί για να αποφύγει συνέπειες ή παρατηρήσεις όταν  γνωρίζει ότι έχει κάνει κάτι με το οποίο οι γονείς δε συμφωνούν.

- Τα προβλήματα επέρχονται όταν ο έφηβος καταφεύγει συστηματικά στο ψέμα και πλέον δε γνωρίζουμε πότε λέει αλήθεια.

Τι σας συμβουλεύω

-    Συζητήστε με τον έφηβό σας και προσπαθήστε να καταλάβετε γιατί υιοθετεί αυτή τη συμπεριφορά.

-    Αφήστε τον να σας εκφράσει ό,τι σκέφτεται, ακόμη και αν δε συμφωνείτε.

-    Αναρωτηθείτε για την επικοινωνία που έχετε, νιώθει το παιδί σας ότι το αγαπάτε, ότι το αποδέχεστε;

-    Διαβεβαιώστε το ότι το αγαπάτε, ακόμη και αν δε σας αρέσει η τακτική του.

-    Μην αντιμετωπίζετε επιθετικά τον έφηβο, ακόμη και αν ο ίδιος είναι επιθετικός.

-    Μην ξεχνάτε ότι κάτω από αυτή τη συμπεριφορά κρύβεται κάτι.

-    Κάποιες φορές ίσως ο διάλογος είναι αδύνατος και σε αυτή την περίπτωση πρέπει να συμβουλευτείτε ειδικό.