Αλεξάνδρα Καππάτου

Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος

Δευτέρα, 29 05 2017
Greek English French German Italian

Τι αντιδράσεις να περιμένετε

 

Ο τρόπος που θα αντιδράσει στο τραγικό γεγονός του θανάτου κάθε παιδάκι, εξαρτάται από την συμπεριφορά του χήρου ή της χήρας και  από την προσωπικότητα και την ηλικία του ίδιου του παιδιού.  Συνήθως,  μετά το θάνατο του ενός γονέα, οι αναμενόμενες αντιδράσεις των παιδιών τους επόμενους 3-4 μήνες είναι οι εξής:

• Σοκ και παγωνιά ή εκρήξεις απελπισίας, οργής και φόβου. Τα συναισθήματα αναδύονται άλλοτε σταδιακά και άλλοτε  ορμούν απροειδοποίητα και –φαινομενικά- στα «καλά καθούμενα».
• Συμπεριφορές ενοχής επειδή τα παιδιά  νιώθουν ότι οφείλουν κάτι σε εκείνον που έφυγε και ότι δεν θα έχουν ποτέ πια την ευκαιρία να «τακτοποιήσουν» τις εκκρεμότητές τους.
• Συμπεριφορές απώλειας.  Όλοι νιώθουν ένα τεράστιο κενό όχι μόνον υλικά και πρακτικά μέσα στο σπίτι, αλλά και στην ψυχή τους. 
• Συμπεριφορές απαξίωσης. Τα μέλη της οικογένειας συγκρίνουν τα πάντα με το μέγεθος του θανάτου και κατά συνέπεια όλα φαίνονται πλέον  ασήμαντα. Σε σύγκριση με την τεράστια απώλεια όλα μοιάζουν αμελητέα, κανείς δεν έχει διάθεση να τηρήσει τη ρουτίνα και  ακολουθεί η αποδιοργάνωση
• Κατάθλιψη. Μετά την αποδιοργάνωση, αν κάποιος δεν προσπαθήσει να κρατήσει το ηθικό της οικογένειας κάπως υψηλό, ακολουθεί η άποψη ότι  «τίποτε δεν έχει πια  νόημα στη ζωή» και ότι η χαρά είναι μύθος.
• Συμπεριφορές έντονης ανασφάλειας, ανάλογα με την ηλικία των παιδιών. Όσα είναι προσχολικής ηλικίας μπορεί να εκδηλώσουν  πισωγυρίσματα ακόμα και στη γλωσσική ανάπτυξή τους ή ίσως να «ξαναβρέχουν» το κρεβάτι τους. Τα παιδιά σχολικής ηλικίας εκδηλώνουν πιο συχνά  ψυχοσωματικά προβλήματα, όπως πονοκεφάλους ή πονόκοιλους και στομαχικές ενοχλήσεις. Τα αγόρια εκδηλώνουν   επιθετικότητα και παραμελούν τη μελέτη τους. Τα παιδιά και των δύο φύλων αυτής της ηλικίας τείνουν  από ανασφάλεια να προσκολληθούν έντονα στον γονιό που τους  απομένει.  Οι έφηβοι εκδηλώνουν την ανασφάλειά τους περίπου όπως οι ενήλικες, αλλά με πιο μεγάλη ένταση και μεγαλύτερες διακυμάνσεις. Ανασφάλεια βιώνει ασφαλώς και ο χήρος ή η χήρα, με αποτέλεσμα στη μονογονεϊκή οικογένεια να παρατηρούνται πολλές εκδηλώσεις οργής και άγχους.
• Κατά διαστήματα γίνονται από όλους απόπειρες «να συνεχιστεί κανονικά η ζωή», αλλά η  οικογένεια συνήθως δεν μπορεί  να ξαναβρεί πλήρως τους φυσιολογικούς ρυθμούς της αν δεν περάσουν 3-4  μήνες από την απώλεια. Οι διακυμάνσεις θα συνεχιστούν και μετά το 4μηνο, αλλά η ρουτίνα θα μπορεί πια να εδραιωθεί πιο εύκολα.

Καλό είναι οι χήροι και οι χήρες να γνωρίζουν ότι μερικά σημαντικά προβλήματα στον ψυχισμό του παιδιού δεν εκδηλώνονται αμέσως,   αλλά  2 ή και περισσότερα χρόνια μετά το θάνατο του γονέα.  Αυτό οφείλεται σε πολλούς παράγοντες.

• Πρώτον, μερικά παιδιά εκδηλώνουν ετεροχρονισμένα τις αντιδράσεις τους στο θάνατο.
• Δεύτερον, ο θάνατος πυροδοτεί σκέψεις και προβληματισμούς που μεταβάλλονται και εξελίσσονται μαζί με το παιδί, οπότε διαφοροποιούνται ανά στάδιο ωρίμανσης του ανηλίκου.
• Τρίτον,  ο κοινωνικός περίγυρος συμπαρίσταται με ευαισθησία στην οικογένεια στο κρίσιμο διάστημα του πρώτου έτους, αλλά στη συνέχεια, συγγενείς και φίλοι βαθμιαία αρχίζουν να αποχωρούν από τη ζωή της μονογονεϊκής οικογένειας ή γενικά ατονεί το ενδιαφέρον τους. Αυτή η διακριτική αποχώρηση έχει σαν συνέπεια δύο χρόνια μετά το θάνατο του ενός γονέα η οικογένεια ουσιαστικά να έχει μείνει μόνη της και να αρχίσουν τότε να εκδηλώνονται μια σειρά από προβλήματα που ως τότε υπόβωσκαν.