Εκτύπωση άρθρου

Η νικοτίνη αποτελεί την κατ’ εξοχήν εθιστική ουσία στον καπνό, δρώντας στον εγκέφαλο μέσω της ενεργοποίησης ορισμένων πρωτεϊνών-υποδοχέων. Ομως έρευνες έχουν δείξει ότι η τάση για κάπνισμα μπορεί να κληρονομείται, καθώς πάνω από το 60% του κινδύνου εθισμού στη νικοτίνη μπορεί να αποδοθεί σε γενετικούς παράγοντες.

Αμερικανοί επιστήμονες ανακάλυψαν στον εγκέφαλο έναν άγνωστο μέχρι σήμερα βιολογικό μηχανισμό, ο οποίος διευκολύνει τον εθισμό στη νικοτίνη και μπορεί να εξηγήσει το γιατί ορισμένοι άνθρωποι δυσκολεύονται περισσότερο από άλλους να σταματήσουν το κάπνισμα.

Οι ερευνητές του Εργαστηρίου Συμπεριφορικής και Μοριακής Νευροεπιστήμης του Ινστιτούτου Ερευνών Scripps στη Φλόριντα με επικεφαλής τον καθηγητή Πολ Κένι μελέτησαν έναν μηχανισμό, ο οποίος αφορά μια πρωτεΐνη-υποδοχέα ευαίσθητη στη νικοτίνη. Οταν αυτός είναι ελαττωματικός, κάνει τους καπνιστές να έχουν ανεξέλεγκτη επιθυμία για τσιγάρο.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες ο μηχανισμός καταστέλλει την ώθηση για κατανάλωση περισσότερης νικοτίνης, όταν το επίπεδό της στον οργανισμό ξεπεράσει ένα όριο. Ομως σε μερικά άτομα ο μηχανισμός δεν λειτουργεί σωστά, για γενετικούς λόγους, με συνέπεια να προκαλείται εθισμός στη νικοτίνη.

Alpha5 και CHRNA5ελέγχουν τη νικοτίνη

Οι επιστήμονες εντόπισαν το γονίδιο CHRNA5, το οποίο ελέγχει την πρωτεΐνη-υποδοχέα Alpha5, που ανταποκρίνεται στα μόρια της νικοτίνης στον εγκέφαλο. Οταν το γονίδιο λειτουργεί ομαλά, ο εγκέφαλος δέχεται το μήνυμα ότι πρέπει να σταματήσει την κατανάλωση νικοτίνης, μόλις το επίπεδό της ξεπεράσει ένα ποσό, δημιουργώντας ένα αίσθημα απέχθειας σε περίπτωση πρόσληψης μεγάλων δόσεων νικοτίνης. Ομως όταν το συγκεκριμένο γονίδιο δυσλειτουργεί, τότε το «μήνυμα» δεν εκπέμπεται ποτέ και οι καπνιστές δεν έχουν αντικίνητρο για να σταματήσουν το τσιγάρο.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι μερικοί άνθρωποι γεννιούνται με ελαττωματικό γονίδιο, με αποτέλεσμα να μην έχουν φυσικές άμυνες κατά του εθισμού τους στη νικοτίνη. Ερευνες έχουν δείξει ότι περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού μπορεί να έχει γενετικές μεταλλάξεις στο γονίδιο CHRNA5, με αποτέλεσμα ο οργανισμός αυτών των ατόμων να ενθαρρύνει αντί να αποθαρρύνει τον εθισμό στο τσιγάρο. «Τα άτομα με αυτήν τη γενετική παραλλαγή είναι πιο ευάλωτα να αναπτύξουν εθισμό στη νικοτίνη» δήλωσε ο δρ Κένι.

Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη νέου τύπου φαρμάκων, τα οποία θα βοηθούν πιο αποτελεσματικά όσους θέλουν να κόψουν το τσιγάρο.

Θέμα οικογενειακής παράδοσης

Οσον αφορά την επίδραση της οικογένειας, ευρωπαϊκή έρευνα που δημοσιεύτηκε στο «Oxford Bulletin of Economics and Statistics» έδειξε ότι η συνήθεια του καπνίσματος μεταδίδεται κυρίως από τη μητέρα στην κόρη και από τον πατέρα στον γιο. Αν η μητέρα καπνίζει, δεν φαίνεται να επηρεάζει τον γιο της ούτε ο καπνιστής πατέρας φαίνεται να «κολλάει» την κόρη του.

Ομως όταν και οι δύο γονείς καπνίζουν, τότε αυξάνεται σημαντικά η πιθανότητα να καπνίζουν και τα παιδιά τους. Ενα αγόρι ή ένα κορίτσι έχει περίπου 24% πιθανότητες να καπνίσει και το ίδιο, αν βλέπει και τους δύο γονείς του να καπνίζουν, ενώ η πιθανότητα πέφτει στο 12%, αν κανείς από τους γονείς δεν καπνίζει. Αμερικανοί ερευνητές εντόπισαν επίσης πως μια περιοχή του φλοιού του εγκεφάλου συνδέεται με τις αλλαγές στη συμπεριφορά. «Αυτό που είναι συναρπαστικό είναι το γεγονός ότι γνωρίζοντας τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κάποιου, μπορούμε να προβλέψουμε καλύτερα τη μελλοντική συμπεριφορά του» τονίζει η δρ Εμιλι Φολκ, εισηγήτρια της μελέτης και διευθύντρια του Εργαστηρίου Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.


Φάρμακο θα μειώνει την ευχαρίστηση του τσιγάρου

Η νικοτίνη, όπως λένε οι επιστήμονες, επηρεάζει πολύπλοκα νευρωνικά κυκλώματα, τα οποία εμπλέκονται στην ανταμοιβή (μέσω της απελευθέρωσης ντοπαμίνης, της ορμόνης της ευχαρίστησης) και τη μνήμη. Επισημαίνουν όμως ότι ένα πραγματικά αποτελεσματικό αντικαπνιστικό φάρμακο θα πρέπει να στοχεύει σε πολλούς διαφορετικούς υποδοχείς στον εγκέφαλο.

Ενα μελλοντικό φάρμακο, με βάση τη νέα ανακάλυψη, θα αποκαθιστά ή θα αυξάνει την έμφυτη αποστροφή του οργανισμού στις υψηλές ποσότητες νικοτίνης, μειώνοντας έτσι δραστικά την ευχαρίστηση από το κάπνισμα.

ΣΟΦΙΑ ΔΙΓΕΝΗ-ΚΟΛΙΟΤΑΣΗ

espresso

Copy link
Powered by Social Snap