FinalHeader1200 300

Η μνήμη και οι λειτουργίες της

Όταν αναφερόμαστε στη «μνήμη» συνήθως εννοούμε τις αναμνήσεις μας και κυρίως τις παλιές. Όταν λέμε ότι κάποιος έχει «καλή μνήμη», σημαίνει για τους περισσότερους ότι μπορεί να θυμάται και να αναπαράγει με λεπτομέρειες γεγονότα και καταστάσεις της ζωής του.

Είναι όμως αυτό η μνήμη; Είναι μόνο οι αναμνήσεις μας ή κάτι πολύ περισσότερο;

Η μνήμη είναι ό,τι ακριβώς είμαστε.

Αναφέρεται στην καθημερινή μας λειτουργικότητα, στην ικανότητα να αντιμετωπίζουμε απλές και σύνθετες καταστάσεις, ακόμα και στην ίδια μας την ταυτότητα. Μας επιτρέπει να μαθαίνουμε από το παρελθόν, να κατανοούμε το παρόν και να σχεδιάζουμε το μέλλον. Είναι η πιο σημαντική λειτουργία για την επιβίωσή μας. Αν αναλογιστεί κανείς ότι οι υπόλοιπες νοητικές μας λειτουργίες εξαρτώνται από αυτήν, δικαίως ονομάζεται η βασίλισσα των λειτουργιών. Για παράδειγμα, η αντίληψη είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ αισθητηριακών ερεθισμάτων και αποθηκευμένης γνώσης. Η προσοχή μόνη της δεν θα είχε καμία αξία αν δεν υπήρχαν οι εμπειρίες οι οποίες μας καθοδηγούν για την εξερεύνηση του περιβάλλοντός μας. Η χρήση της γλώσσας βασίζεται σε κανόνες και έννοιες οι οποίες έχουν αποθηκευτεί. Ακόμα και τις συναισθηματικές μας αποκρίσεις καθορίζει η μνήμη καθώς βασίζονται στις προηγούμενες εμπειρίες μας. Οι σύνθετες λειτουργίες που καλούμαστε να επιτελέσουμε στην καθημερινότητα όπως η οργάνωση, ο σχεδιασμός , η επίλυση προβλημάτων βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στη μνημονική μας λειτουργία.

Ουσιαστικά η «μνήμη» αφορά την ίδια τη λειτουργία, ενώ οι αναμνήσεις αποτελούν το προϊόν αυτής της λειτουργίας Η μνήμη όμως δεν είναι μία ενιαία λειτουργία. Στις μέρες μας μιλάμε πλέον για μνημονικά συστήματα και για διεργασίες που επιτελούνται μέσα σε αυτά. Σύμφωνα με τις τρέχουσες θεωρίες υπάρχει ένα μνημονικό σύστημα το οποίο συγκρατεί πληροφορίες του περιβάλλοντος για λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά και έχει περιορισμένη χωρητικότητα (εργαζόμενη μνήμη) και ένα σύστημα το οποίο συγκρατεί αναμνήσεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα και έχει απεριόριστη χωρητικότητα. Το τελευταίο περιλαμβάνει συνειδητές αναμνήσεις για γεγονότα και καταστάσεις οι οποίες είναι δυνατόν να εκφράζονται (δηλωτική μνήμη) αλλά και αναμνήσεις οι οποίες αφορούν αυτοματοποιημένες ικανότητες (άδηλη μνήμη). Οι διεργασίες αφορούν την κωδικοποίηση ή κωδίκευση, την παγίωση και την αποθήκευση των εισερχομένων πληροφοριών καθώς και τις στρατηγικές μάθησης. Το περιεχόμενο και η ομαλή λειτουργία και των δύο συστημάτων τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ τους μας εξασφαλίζουν την καθημερινή μας ανταπόκριση σε όλες τις καταστάσεις της ζωής μας. Η αδυναμία σε κάποιο από τα λειτουργικά συστήματα σηματοδοτεί δυσλειτουργία σε τομείς της καθημερινότητας.

Είναι προφανές γιατί η εξέταση της μνήμης είναι βασική σε μια διαγνωστική διαδικασία. Στα παιδιά συνδέεται άρρηκτα με τη μαθησιακή διαδικασία ενώ η αδυναμία μπορεί να υποδηλώνει μία μαθησιακή δυσκολία. Σε μεγαλύτερες ηλικίες η μνημονική έκπτωση έχει συνδεθεί με την έναρξη νευροεκφυλιστικών καταστάσεων. Σε κάθε περίπτωση , η έγκαιρη και έγκυρη εξέταση της μνήμης καθώς και ο προσδιορισμός της μνημονικής αδυναμίας μπορεί να προβλέψουν και να διαφωτίσουν τις δυσκολίες στην καθημερινότητά μας. Τα αισιόδοξα μηνύματα που έρχονται από το χώρο των νευροεπιστημών μας δίνουν τη δυνατότητα να μιλάμε για ενδυνάμωση της μνήμης η οποία μπορεί να επιτευχθεί μέχρι τα βαθιά μας γεράματα. Οι τεχνικές της επανάληψης, της εικονοποίησης, των λογικών συνειρμών μπορούν να βελτιώσουν τη μνήμη και τη μάθηση σε μεγάλο βαθμό και να συνεισφέρουν στην αντιμετώπιση πολλών δυσκολιών που συνδέονται με αυτήν.

Γράφει η Ευγενία Παπαχρηστοπούλου

Ψυχολόγος -Κλινική Νευροψυχολόγος , MsC, PhD st.

Επισμηναγός Π.Α  ε.α

Επιστημονική Συνεργάτις  Κέντρου Ειδικής Φροντίδας Παιδιών 

Ναυτικού Νοσοκομείου Πειραιά

Επιστημονική Συνεργάτις  Νευρολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών

 

https://www.akappatou.gr

Εγγραφειτε στο Newsletter μας

Μπορείτε να κάνετε εγγραφή στο Newsletter της Α.Καππάτου και να λαμβάνετε μηνιαία ενημέρωση για θέματα που σας απασχολούν.

Η Α.Καππατου στα social media

strogili photo kappatou

Τα cookies βοηθάνε στην καλύτερη εμπειρία σας στην περιήγηση της ιστοσελίδας μας, συνεχίζοντας συμφωνείτε με τη χρήση τους.
Περισσότερα Αποδοχή