FinalHeader1200 300

Μνήμη Του Μέλλοντος - Ο Ρόλος Της Στη Καθημερινότητα Του Ανθρώπου

Συνήθως η εκφορά της λέξης «μνήμη» συνδέεται συνειρμικά με αναμνήσεις από το παρελθόν. Υπάρχει όμως μελλοντική ενθύμηση ή μελλοντικές αναμνήσεις; Το σχήμα από μόνο του είναι οξύμωρο. Ωστόσο, στο ερευνητικό πεδίο της μνήμης υπάρχει μία μνημονική οντότητα η οποία έχει κερδίσει και συνεχίζει να κερδίζει το ενδιαφέρον των ερευνητών. Το όνομα αυτής: «προοπτική μνήμη» ή «μνήμη του μέλλοντος» ή «μνήμη των προθέσεων»

Η μνήμη λοιπόν του μέλλοντος έχει υπόσταση και αναφέρεται στη γνωστική διεργασία της ενθύμησης και εκτέλεσης μιας πράξης σε συγκεκριμένη στιγμή στο άμεσο μέλλον. Για να διαπιστώσει κανείς πόσο σημαντικό ρόλο παίζει στη καθημερινότητα του ατόμου, αρκεί να αναλογιστεί πόσες φορές την ημέρα χρειάζεται να θυμηθεί να κάνει πράγματα που έχει προγραμματίσει όπως π.χ να πάρει ένα σημαντικό τηλεφώνημα, να τηρήσει το προγραμματισμένο ραντεβού του στο γιατρό, να αποσύρει έγκαιρα το φαγητό από τη φωτιά, να πάρει στη σωστή ώρα τη φαρμακευτική του αγωγή.

Έτσι, η προοπτική μνήμη αποτελεί βασικό και πολύτιμο στοιχείο της καθημερινής λειτουργικότητας του ατόμου, αφού διευκολύνει τον προγραμματισμό του χρόνου του και την έγκαιρη εκτέλεση των υποχρεώσεών του. Ως εκ τούτου, έχει συνδεθεί με την αυτονομία και ανεξαρτησία του ατόμου.

Τα σφάλματα προοπτικής μνήμης, ενώ είναι σημαντικά για άτομα όλων των ηλικιών, γίνονται ιδιαιτέρως κρίσιμα όταν πρόκειται για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή άτομα που νοσούν, όταν, από λάθη όπως η αμέλεια λήψης φαρμακευτικής αγωγής, διακυβεύεται η αυτονομία τους αλλά και, σε σοβαρές περιπτώσεις, η υγεία τους. Τα προοπτικά λάθη έχουν συνδεθεί με την πάροδο του χρόνου. Συγκεκριμένα , η προοπτική μνήμη όπως και οι άλλες διαστάσεις της μνήμης εκπίπτει όσο αυξάνεται η ηλικία. Το παράδοξο είναι –σύμφωνα με έρευνες – ότι οι νεότεροι αναφέρουν περισσότερα προοπτικά λάθη απ΄ό,τι οι γηραιότεροι , ενώ οι τελευταίοι αναφέρουν λάθη αναδρομικής μνήμης.

Η προοπτική μνήμη όμως είναι μία πολυδιάστατη εννοιολογική κατασκευή. Συγκεκριμένα, η επιτυχής εκτέλεση ενός έργου προοπτικής μνήμης απαιτεί την επιστράτευση αρκετών γνωστικών λειτουργιών. Όπως :την ικανότητα ελέγχου του χρόνου, τη διατήρηση της προτιθέμενης πράξης στη μνήμη, τον έλεγχο του περιβάλλοντος για ενδείξεις υπενθύμισης, την ενθύμηση τέλεσης της πράξης, την αποδέσμευση από δραστηριότητες στις οποίες ήδη εμπλέκεται κάποιος και την έναρξη εκτέλεσης της πράξης.

Συμπερασματικά, η προοπτική μνήμη απαιτεί διεργασίες που συσχετίζονται τόσο με την προσοχή όσο και με τον επιτελικό έλεγχο. Από τη βιβλιογραφία προκύπτει ότι εμπεριέχει δύο συστατικά. Ένα αναδρομικό συστατικό το οποίο συσχετίζεται με την ανάσυρση από τη μνήμη του περιεχομένου της προτιθέμενης πράξης (τι έχω να κάνω;) και ένα προοπτικό συστατικό που συσχετίζεται με την ίδια την ενθύμηση εκτέλεσης της πράξης σε μελλοντικό χρόνο (πότε έχω προγραμματίσει να το κάνω;). Έτσι , συνδέεται τόσο με το παρελθόν όσο και με το μέλλον.
Η έκπτωσή της έχει αποδειχθεί ότι συνδέεται με την άνοια αλλά και με άλλες νοσολογικές οντότητες όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, η ν. Πάρκινσον , ή αναπτυξιακές διαταραχές όπως η ΔΕΠ-Υ κ.λ.π.

Η επίγνωση και ο διαχωρισμός των μνημονικών λαθών είναι σημαντικός για τη διερεύνηση αλλά και την αποτροπή των μνημονικών δυσλειτουργιών. Αρχικά, η αναγνώριση του είδους του μνημονικού λάθους από νεότερη ηλικία μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για την υιοθέτηση στρατηγικών βελτίωσης της μνημονικής λειτουργίας. Κατά δεύτερο λόγο, η σταθερή ενίσχυση της μνήμης αφενός γίνεται τρόπος ζωής και αφετέρου μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη για τη μάστιγα της τρίτης ηλικίας που είναι οι ανοϊκές καταστάσεις.

 

Γράφει η Ευγενία Παπαχρηστοπούλου

Ψυχολόγος -Κλινική Νευροψυχολόγος , MsC, PhD st.

https://www.akappatou.gr

Εγγραφειτε στο Newsletter μας

Μπορείτε να κάνετε εγγραφή στο Newsletter της Α.Καππάτου και να λαμβάνετε μηνιαία ενημέρωση για θέματα που σας απασχολούν.

Η Α.Καππατου στα social media

strogili photo kappatou

Τα cookies βοηθάνε στην καλύτερη εμπειρία σας στην περιήγηση της ιστοσελίδας μας, συνεχίζοντας συμφωνείτε με τη χρήση τους.
Περισσότερα Αποδοχή