FinalHeader1200 300

Διαζύγιο: «Πώς θα το πω στο παιδί μου;»

Περιοδικό mommy

Απρίλιος 2011

της Ζηνοβίας Κυριαζοπούλου

Με τη συνεργασία της Αλεξάνδρας Καππάτου (Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος).

Οι γονείς της 6χρονης Φωτεινής και του 2χρονου Παναγιώτη έχουν αποφασίσει να χωρίσουν.

 

Θεωρούν ότι μεταξύ τους δεν υπάρχει καμία επαφή και έχουν πάρει την απόφαση να μη ζουν πια στο ίδιο σπίτι.

Θέλουν, όμως, πολύ και οι δύο να παραμείνουν κοντά στα παιδιά τους, να μη δημιουργούνται προβλήματα και εντάσεις και, όταν χρειάζεται, να μπορούν να αποφασίζουν από κοινού για την επιλογή των σχολείων, τις εξωσχολικές δραστηριότητες και τις παρέες των παιδιών τους. Ενώ, λοιπόν, έχουν πάρει την απόφασή τους, τρέμουν στην ιδέα της ανακοίνωσης στα παιδιά. Φοβούνται τις αντιδράσεις και των δύο, αλλά περισσότερο της Φωτεινής, που ξεκίνησε φέτος το Δημοτικό και πηγαίνει πολύ καλά στο σχολείο. Ο Παναγιώτης είναι στενά δεμένος με τον μπαμπά του, κάθε φορά που γυρίζει από τη δουλειά είναι στην αγκαλιά του και απολαμβάνει «τα ψηλά πετάγματα έως τον ουρανό» που του κάνει… Αρχικά, τους πέρασε από το νου να μην τους πουν τίποτα για να μη στεναχωρηθούν, θα δικαιολογούσαν την απουσία του μπαμπά με πολλή δουλειά που απαιτεί να λείπει και τα βράδια, αλλά ο κόσμος, οι συγγενείς, οι φίλοι πόσο καιρό θα κατάφερναν να κρύβονται για να μην το μάθουν τα παιδιά από μια άτυχη στιγμή που θα είναι και πιο δύσκολο μετά να την εξηγήσουν. Αποφάσισαν, λοιπόν, να τους μιλήσουν.

«Πρέπει να συζητήσουμε κάτι»
Οι περισσότεροι γονείς τρέμουν την ώρα που θα ανακοινώσουν στα παιδιά τους την απόφασή τους να χωρίσουν. Μπορεί να κάνουν συνεχείς πρόβες προσπαθώντας να βρουν τρόπους ή λόγια που θεωρούν ότι είναι κατάλληλα και λιγότερο ανώδυνα, αλλά μετά το μετανιώνουν και το αναβάλλουν. Είναι γεγονός ότι η ανακοίνωση του διαζυγίου στα παιδιά είναι μια από τις χειρότερες αλλά και πιο κρίσιμες στιγμές του χωρισμού. Τα παιδιά δεν είναι ποτέ έτοιμα γι’ αυτή τη μεγάλη αλλαγή, σε αντίθεση με τους γονείς που πολύ καιρό πριν έχουν επεξεργαστεί την απόφασή τους. Ακόμα κι αν υπάρχουν διενέξεις μεταξύ τους, ακόμα κι αν τα παιδιά έχουν κρυφακούσει τους γονείς να φωνάζουν και να λένε ότι δεν πάει άλλο, δεν μπορούν να πιστέψουν τι σημαίνει αυτό και ότι οι γονείς τους το εννοούν πραγματικά. Η ηλικία του παιδιού, η ωριμότητα και οι αντικειμενικές συνθήκες θα υποδείξουν σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο θα χειριστείτε την ανακοίνωση του διαζυγίου. Είναι σίγουρο, πάντως, ότι όλα τα παιδιά αναστατώνονται και ρωτούν διαρκώς και επίμονα: «Γιατί;».

Πώς να το ανακοινώσετε
Καταρχήν, θα πρέπει να είστε προετοιμασμένοι ότι, με όποιον τρόπο κι αν γίνει, η ανακοίνωση του διαζυγίου θα συγκλονίσει τα παιδιά. Πολλά ξεσπούν σε κλάματα και παρακαλούν τους γονείς τους να κάνουν ακόμη μία προσπάθεια. Μόνο το 10% περίπου των παιδιών αποδέχεται την απόφαση με ηρεμία, εκ των οποίων τα περισσότερα βρίσκονται στην εφηβική ηλικία. Η ανακοίνωση καλό είναι να γίνεται στο σπίτι και από τους δύο γονείς μαζί, ώστε τα παιδιά να βρίσκονται σε ένα χώρο όπου νιώθουν ασφάλεια και να πάρουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα, χωρίς να αναγκαστούν να αναζητήσουν τον άλλο γονιό για να το επιβεβαιώσουν. Επιπλέον, επειδή πολλά παιδιά ξεσπούν σε κλάματα είναι σκόπιμο σε αυτές τις αντιδράσεις να έχουν και τους δύο γονείς για να τα παρηγορήσουν και να τα αγκαλιάσουν. Θα πρέπει να συνεννοηθείτε από πριν, ώστε να έχετε κοινή προσέγγιση, καθώς δεν πρέπει τα παιδιά να πάρουν διαφορετικά μηνύματα, γιατί αυτό θα εντείνει την ανασφάλειά τους. Αν τα παιδιά έχουν μεταξύ τους μεγάλη διαφορά ηλικίας, πρέπει να ανακοινώσετε το διαζύγιο συγχρόνως και στα δύο, αλλά μετά μπορείτε να πείτε ιδιαιτέρως περισσότερες λεπτομέρειες στο μεγαλύτερο παιδί. Η ταυτόχρονη ανακοίνωση βοηθά τα παιδιά να αισθανθούν λιγότερο μόνα και ανήμπορα. Η παρουσία του αδελφού ή της αδελφής λειτουργεί εξισορροπητικά, παρέχοντας ένα κλίμα ασφάλειας. Η ανακοίνωση του διαζυγίου καλό είναι να γίνει 1-2 εβδομάδες πριν από την αποχώρηση του ενός γονιού από το σπίτι στα παιδιά προσχολικής ηλικίας, κάποιες εβδομάδες νωρίτερα στα παιδιά σχολικής ηλικίας, ενώ οι έφηβοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο, περίπου 1-2 μήνες.

Οι απαραίτητες διαβεβαιώσεις

Στα μάτια των παιδιών, η οικογενειακή αγάπη είναι δεδομένη και ιερή. Αν το παιδί ακούσει ότι ο ένας γονιός δεν αγαπά τον άλλον, θα σκεφτεί ότι σε λίγο καιρό μπορεί να πάψουν να αγαπούν και εκείνο. Ανάλογα με την ηλικία, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε φράσεις όπως: «Η μαμά και ο μπαμπάς θα ζουν σε διαφορετικά σπίτια για να αισθάνονται καλύτερα», «Αποφασίσαμε να μη ζούμε πια μαζί, επειδή μας αρέσουν διαφορετικά πράγματα», «Δεν νιώθουμε ευτυχισμένοι όταν είμαστε οι δυο μας», «Αποφασίσαμε να χωρίσουμε, επειδή πάψαμε να επικοινωνούμε σωστά», «Προσπαθήσαμε να επικοινωνήσουμε ξανά, αλλά δεν τα καταφέραμε». Θα πρέπει, ανακοινώνοντας το διαζύγιο, να εξασφαλίσετε ότι τα παιδιά δεν θα νιώθουν ανασφάλεια για το μέλλον, με φράσεις όπως: «Θα δείτε ότι αυτό είναι καλύτερο για το μέλλον», «Κι εγώ και ο πατέρας σας θα σας αγαπάμε το ίδιο και πάντα θα σας φροντίζουμε», «Τίποτα δεν θα στερηθείτε», «Θα είναι σαν να έχετε δύο σπίτια, αλλά τίποτα δεν θα αλλάξει», «Στο εξής δεν θα έχουμε πια διαφωνίες», «Θα μας πάρει λίγο χρόνο για να συνηθίσουμε την αλλαγή, αλλά όλα θα πάνε προς το καλύτερο». Όσο μικρό κι αν είναι το παιδί, πρέπει οπωσδήποτε να δώσετε εξηγήσεις για τη μεγάλη σας απόφαση. Το παιδί μπορεί να μη συνειδητοποιεί απόλυτα τι θα συμβεί, αλλά διαισθάνεται τη μεγάλη αλλαγή στη ζωή του. Ξεκαθαρίστε στο παιδί πως εκείνο δεν φέρει καμία ευθύνη για το χωρισμό σας και ότι κανείς από τους δύο γονείς δεν θα λείπει από τη ζωή του. Στην περίπτωση που ο ένας από τους δύο γονείς δείχνει αδιαφορία, τότε εκείνος που το ανακοινώνει στο παιδί πρέπει να δείξει ακόμη περισσότερη τρυφερότητα και σιγουριά. Μπορείτε να πείτε ότι οι παππούδες, οι συγγενείς, οι φίλοι είναι όλοι στο πλευρό σας και θα σας βοηθήσουν σε ό,τι χρειαστείτε.

Πιθανές αντιδράσεις των παιδιών μετά το χωρισμό


Παιδιά μέχρι 6 ετών
Αν και σ’ αυτή την ηλικιακή ομάδα το παιδί «τραυματίζεται» καθοριστικά από το χωρισμό, παρατηρείται ότι προσαρμόζεται πιο εύκολα από τα μεγαλύτερα, εφόσον οι γονείς συμπεριφερθούν ώριμα. Τα βρέφη δεν αντιλαμβάνονται εύκολα την έννοια του διαζυγίου. Αισθάνονται, όμως, την απουσία του ενός γονιού από το σπίτι και τη συναισθηματική αναστάτωση εκείνου που διαμένει μαζί του, και επιζητούν το γνώριμο πρόσωπο που τώρα λείπει από το οπτικό τους πεδίο. Τα νήπια βιώνουν την απουσία πολύπλευρα. Νιώθουν ανασφάλεια, αγωνία και ενοχές, γιατί θεωρούν πως εκείνα έδιωξαν τον ένα γονιό από το σπίτι. Κυρίως τα αγόρια εκδηλώνουν την οδύνη τους με ψυχοκινητική διέγερση και αντιθετικές συμπεριφορές, αρνούνται να υπακούσουν ή ξεπερνούν τα όρια. Το μικρό παιδί φοβάται ότι ο γονιός που έφυγε από το σπίτι θα το εγκαταλείψει και θα το ξεχάσει. Παράλληλα, προσκολλάται στο γονιό με τον οποίο μένει, και δεν μπορεί να ανεχθεί να μείνει μόνο του σε ένα χώρο ούτε για λίγο. Το άγχος του αποχωρισμού βρίσκεται και πίσω από εκρήξεις θυμού και κλάματος τη στιγμή που το αφήνετε στον παιδικό σταθμό ή στο σχολείο, ή όταν αποφασίσετε να βγείτε μόνοι από το σπίτι. Η φαντασίωση της επανένωσης των γονιών παρουσιάζεται στο παιδί των 4-6 ετών και εκφράζεται με παρακάλια, κλάμα και θυμό.
Συνοπτικά, η απουσία του ενός γονιού προκαλεί στα παιδιά αυτής της ηλικίας θλίψη, άγχος, φόβο εγκατάλειψης, ενοχή, θυμό, αρνητική συμπεριφορά και καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου.
Πώς να το διαχειριστείτε:
•    Κρατήστε τη σταθερότητα στις καθημερινές συνήθειες του παιδιού. Φροντίστε να μη λείψει από το παιδί ο γονιός που φεύγει από το σπίτι.
•    Το παιδί αντιλαμβάνεται την ένταση των δικών σας συναισθημάτων. Προφυλάξτε το, λοιπόν, από την οργή και τη θλίψη σας, γιατί θα τις απορροφήσει σαν σφουγγάρι. Δείξτε ανοχή χωρίς να κάνετε σημαντικές υποχωρήσεις και φροντίστε το με περισσότερη τρυφερότητα ώστε να μη χρειάζεται να σας τη ζητήσει με τον τρόπο του.
•    Να του προσφέρετε ώρες παιχνιδιού και χαλάρωσης.
•    Να τονώνετε την αυτονομία και την αυτοπεποίθησή του.
•    Να τηλεφωνείτε συχνά στον άλλο γονιό, ώστε το παιδί να ακούει τη φωνή του.
•    Να ενισχύετε την εικόνα του γονιού που έφυγε, γιατί τα παιδιά έχουν βαθύτατη ανάγκη όχι μόνο να αγαπούν και τους δύο γονείς εξίσου, αλλά και να τους εκτιμούν.
•    Στο περιβάλλον του παιδιού δεν πρέπει να εναλλάσσονται καινούργια πρόσωπα.

Παιδιά 7-12 ετών

Το διαζύγιο γίνεται καλύτερα αντιληπτό στο παιδί αυτής της ηλικίας. Μπορεί να νιώσει πανικό και έντονη ανασφάλεια για το μέλλον. Τα αγόρια ηλικίας 6-8 ετών αναζητούν έντονα την πατρική φιγούρα. Η τυχόν απουσία του πατέρα μπορεί να προκαλέσει θλίψη, διαταραχές στον ύπνο και εφιάλτες. Το αίσθημα της ενοχής είναι έκδηλο και συνδέεται με το φόβο του παιδιού μήπως εγκαταλειφθεί ή χάσει την αγάπη των γονιών του. Μεταξύ 9-12 ετών, αντιλαμβάνεται καλύτερα την πραγματικότητα και εκφράζει την επιθυμία του να γνωρίσει την αλήθεια για το διαζύγιο. Απαιτεί περισσότερες εξηγήσεις και σαφείς απαντήσεις στο ερώτημα «Ποιος φταίει;». Βιώνει έντονα το αίσθημα της απόρριψης ή της εγκατάλειψης και νιώθει προσβεβλημένο που κανείς δεν το υπολόγισε στην απόφαση του διαζυγίου. Ο θυμός είναι η σίγουρη αντίδραση, και απευθύνεται σε συγκεκριμένο πρόσωπο, το οποίο και κατηγορεί για το χωρισμό. Αυτή η αντίδραση μπορεί να οδηγήσει σε σίγουρη απόρριψη του γονιού που θεωρεί υπεύθυνο για το χωρισμό. Τα αγόρια κυρίως της εφηβείας παρουσιάζουν μεταπτώσεις στο σχολείο, στη διάθεση, στη συμπεριφορά στο σπίτι, στις σχέσεις με τους φίλους τους. Τα κορίτσια εκφράζουν αγωνία, θλίψη, κλείνονται στον εαυτό τους, εκφράζουν παράπονα για τους φίλους και εμφανίζουν σωματικά συμπτώματα, πονοκεφάλους και κοιλόπονους.
Συνοπτικά σε αυτή την ομάδα των παιδιών παρατηρούνται θλίψη, θυμός, εκρήξεις οργής, μειωμένη αυτοπεποίθηση, προβλήματα συμπεριφοράς, ψεύτικο ύφος ασφάλειας και ηρεμίας, ντροπή για το διαζύγιο των γονιών, εκδηλώσεις ενοχής, πτώση στις σχολικές επιδόσεις, δυσκολία να μοιραστούν ό,τι τους ανήκει και εμφάνιση σωματικών συμπτωμάτων.
Πώς να το διαχειριστείτε:
•    Να εμπνέετε σιγουριά.
•    Να ενθαρρύνετε τα παιδιά να εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα για καθετί που τα απασχολεί.
•    Φροντίστε για τη σταθερότητα των συνηθειών αυτής της ηλικίας, καθώς και την τήρηση των ορίων.
•    Αν τα παιδιά θέλουν να κρατήσουν μυστικό το χωρισμό των γονιών τους, σεβαστείτε την επιθυμία τους. Εξηγήστε τους, όμως, τις πιθανότητες να γίνει γνωστό από άλλη πηγή και ότι καλό θα ήταν να είναι προετοιμασμένα γι’ αυτό.
•    Επιδιώξτε να έχουν επαφές με φίλους, καθώς και δραστηριότητες, όπως άθληση ή ό,τι βελτιώνει την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους.
•    Μην εμποδίζετε την επικοινωνία με τον άλλο γονιό, γιατί κάτι τέτοιο θα επηρεάσει αρνητικά.


ΠΛΑΙΣΙΟ

Πριν ξεκινήσετε να ανακοινώσετε στα παιδιά την απόφασή σας, προετοιμαστείτε να απαντήσετε σε μερικές από τις ερωτήσεις που συνηθίζεται να κάνουν σ’ αυτή την περίπτωση, όπως: «Γιατί χωρίζετε;», «Ποιος φταίει;», «Μήπως χωρίζετε για μένα;», «Πού θα μείνει ο μπαμπάς;», «Πότε θα τον βλέπω;», «Εγώ πού θα μένω;», «Θα αλλάξουμε σπίτι;», «Θα αλλάξω σχολείο;», «Ποιος θα με πηγαίνει σχολείο, Αγγλικά ή και στους φίλους μου;».

ΠΛΑΙΣΙΟ

Το διαζύγιο αποτελεί τη νομική λύση ενός γάμου. Για να φτάσει κάποιος στο νομικό διαζύγιο, ήδη έχει προηγηθεί το συναισθηματικό, η διεργασία του οποίου κρατά μήνες ή και χρόνια πριν από την τελική απόφαση. Στην Ελλάδα διαλύεται πλέον ο ένας στους τέσσερις γάμους, και η μεγάλη κρίση φαίνεται πως εκδηλώνεται 5 με 10 χρόνια μετά τη σύναψή του. Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, ο δείκτης διαζυγίων ήταν 15% το 1997, σκαρφάλωσε στο 24% το 2005, ενώ την τελευταία πενταετία σημειώνει ανοδική πορεία. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, ο δείκτης διαζυγίων στη χώρα μας το 2007 ήταν από τους χαμηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σπάνια η απόφαση για το χωρισμό είναι κοινή μεταξύ των συζύγων. Διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι σε ποσοστό 80% οι γυναίκες είναι εκείνες που παίρνουν την απόφαση να χωρίσουν. Στη χώρα μας, τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι στις 10 αιτήσεις διαζυγίου οι 7 κατατίθενται από γυναίκες, παρότι αυτές δυσκολεύονται περισσότερο μετά το χωρισμό. Οι γυναίκες, λοιπόν, διαπιστώνουν πρώτες ότι δεν υπάρχει εξέλιξη και ότι ο σχεδιασμός της κοινής ζωής του ζευγαριού δεν προχωρά.



Tags:

Εγγραφειτε στο Newsletter μας

Μπορείτε να κάνετε εγγραφή στο Newsletter της Α.Καππάτου και να λαμβάνετε μηνιαία ενημέρωση για θέματα που σας απασχολούν.

Η Α.Καππατου στα social media

strogili photo kappatou

Τα cookies βοηθάνε στην καλύτερη εμπειρία σας στην περιήγηση της ιστοσελίδας μας, συνεχίζοντας συμφωνείτε με τη χρήση τους.
Περισσότερα Αποδοχή