Από την Αλεξάνδρα Καππάτου, ψυχολόγο-παιδοψυχολόγο
Οι φωνές, τα κλάματα και οι ακραίες αντιδράσεις του παιδιού σας όταν θυμώνει ή όταν δεν του κάνετε τα χατίρια, σίγουρα δεν είναι το καλύτερό σας. Πολύ συχνά χάνετε την υπομονή σας, δεν ξέρετε πώς να φερθείτε και μετανιώνετε που για ακόμα μία φορά είτε ενδώσατε είτε ήσασταν πολύ σκληροί. Αναρωτιέστε αν υπάρχει μέση οδός, ένας τρόπος για να θέσετε τα ξεσπάσματά του υπό έλεγχο χωρίς να είστε ούτε απολύτως υποχωρητικοί ούτε υπερβολικά αυστηροί. Η απάντηση είναι ναι. Και στις γραμμές που ακολουθούν θα ανακαλύψετε τον καλύτερο τρόπο για να προετοιμαστείτε για την επόμενη φορά.
Για να το προλάβετε…
Είναι πάντα καλύτερα να προλαμβάνουμε παρά να θεραπεύουμε. Το ίδιο ισχύει και σε αυτή την περίπτωση. Για να προλάβετε τα ξεσπάσματα του παιδιού, μπορείτε να δοκιμάσετε τα εξής:
- Αφήστε τα να πιστεύουν ότι έχουν τον έλεγχο. Μην πείτε π.χ. φόρεσε αυτή τη μπλούζα , καλύτερα να πείτε ποια από τις δυο μπλούζες σου προτιμάς να φορέσεις;
- Βρείτε αντιπερισπασμούς στρέφοντας το ενδιαφέρον τους σε κάποια άλλη δραστηριότητα πριν όμως ξεσπάσει σε κλάματα . Αντί να εκστομίσετε τη μισητή στα παιδιά λέξη ΟΧΙ καλύτερα να τους πείτε αυτό δεν μπορείς να το κάνεις τώρα αλλά μπορούμε να παίξουμε με τα τουβλάκια σου ή με κάτι που γνωρίζετε ότι του αρέσει .
- Μην «προκαλείτε την τύχη σας». Αν π.χ. βλέπετε ότι το παιδί σας είναι κουρασμένο, μην επιμένετε ή το μαλώνετε για να μαζέψει τα παιχνίδια του, καλύτερα να του προτείνετε να τα μαζέψετε μαζί ώστε να μειώσετε τυχόν αντιδράσεις του.
- Αναγνωρίζετε τα καλά τους στοιχεία. Να τα επαινείτε αν δείτε ότι καταφέρνουν κάτι ή ότι προσπαθούν και γενικά ενθαρρύνετέ τα να δοκιμάζουν πράγματα και να αναπτύσσουν ταλέντα και δεξιότητες .
- Να έχετε ξεκάθαρα όρια και κοινό τρόπο αντιμετώπισής του και οι δυο γονείς .
Τι να κάνετε την ώρα που αρχίζει να κλαίει και να φωνάζει…
- Κρατήστε την ψυχραιμία σας. Αν εκραγείτε κι εσείς, δε θα καταφέρετε τίποτα. Αντίθετα, θα νιώσετε ακόμα πιο άσχημα ενώ το παιδί μπορεί μεν να φοβηθεί και να σταματήσει αλλά αυτό είναι πραγματικά που θέλετε από τη σχέση σας μαζί του; Το παιδί έχει ανάγκη μια ήρεμη και σταθερή αντίδραση δική σας.
- Αντιπροτείνετε κάτι άλλο στην απαίτησή τους και πείτε τους ότι καταλαβαίνετε ότι μπορεί κάτι να μην τους αρέσει όμως σε αυτή την περίπτωση μπορεί να γίνει αυτό. Είναι πολύ σημαντικό η στάση σας να αποπνέει σταθερότητα αλλά και ασφάλεια.
- Αν κλαίει γοερά, δεν έχει διάθεση να σας ακούσει μάλιστα ίσως το κλάμα δυναμώσει όμως εσείς να το αντιμετωπίζετε με ηρεμία και αν διαπιστώνετε (το πιο πιθανό) ότι οι εξηγήσεις σας δεν πιάνουν αφήστε το να ηρεμήσει και απομακρυνθείτε σε έναν άλλο χώρο και θα δείτε ότι θα έλθει προς τη πλευρά σας. Συχνά τα παιδιά θέλουν να έχουν θεατές τους γονείς στις αντιδράσεις τους γιατί πιστεύουν ότι με αυτό το τρόπο θα πετύχουν αυτό που θέλουν..
- Αντιμετωπίστε την αιτία. Κάποιες φορές, ειδικά τα μικρότερα παιδιά, φέρονται έτσι επειδή π.χ. μπορεί να πεινάνε ή να νυστάζουνε. Ή μπορεί να αποζητάνε την προσοχή σας. Αξιολογήστε λοιπόν τον λόγο που μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτή τη συμπεριφορά προτού προχωρήσετε στην αντιμετώπισή της.
- Ειδικά αν πρόκειται για μεγαλύτερα παιδιά, πείτε τους να μείνουν στο δωμάτιό τους μέχρι να ηρεμήσουν και μετά το συζητάτε. Επίσης, αν κάτι τέτοιο συμβεί εκτός σπιτιού, απομακρύνετε το παιδί και αναζητήστε πιο ήρεμες συνθήκες που θα του δώσει την ευκαιρία να «καλμάρει».
- Αν το παιδί κινδυνεύει να τραυματιστεί επειδή π.χ. πηδάει πάνω κάτω ή κοπανιέται στον τοίχο, κρατήστε το σταθερά και μείνετε εκεί μέχρι να πέσουν οι τόνοι.
- Μην ενδίδετε σε παράλογες απαιτήσεις. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν ότι υπάρχουν όρια που δεν επιτρέπεται να ξεπεραστούν.
…και τι να μην κάνετε
- Μην υποτιμάτε τα συναισθήματά τους ούτε να γελάτε ή να κοροϊδεύετε και να ειρωνεύεστε γιατί θα το μεταφράσει ως αδιαφορία για τις ανάγκες και τις επιθυμίες του από μέρους σας και θα αντιδράσει περισσότερο.
- Μην του λέτε ψέματα για να σταματήσει. Μπορεί μία στο τόσο να έχετε εφεύρει να του λέτε ότι το μαγαζί με τα παιχνίδια είναι κλειστό αλλά είναι απαραίτητο να το βοηθήσετε να καταλάβει για ποιο λόγο δεν μπορείτε να αγοράζετε συνέχεια τα παιχνίδια που ζητάει. Επίσης, κάποτε θα αντιληφθεί και ότι του λέτε ψέματα και αυτό μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη που σας έχει.
- Μην του λέτε πώς να νιώσει. «Μη θυμώνεις», «δεν καταλαβαίνω γιατί δεν μπορείς να ηρεμήσεις» και άλλες τέτοιες υποδείξεις στην ουσία «ευνουχίζουν» το παιδί και του περνάνε το μήνυμα ότι δεν έχει δικαίωμα στα συναισθήματά του. Είναι καλύτερα λοιπόν να του πείτε «καταλαβαίνω ότι θύμωσες αλλά δε θέλω να μιλήσουμε προτού ηρεμήσεις».
- Μην το εκβιάζετε συναισθηματικά. «Γιατί με στεναχωρείς;», «Θέλεις να κλαίει η μανούλα;» Τέτοιες ατάκες, που δυστυχώς όλοι λίγο πολύ έχουμε πει γιατί έτσι έχουμε μάθει, φορτώνουν το παιδί με ενοχές χωρίς λόγο. Δεν πρέπει να βαραίνουμε τα παιδιά με την ευθύνη των δικών μας συναισθημάτων. Επίσης, με αυτήν την τακτική, πιθανότατα το παιδί θα σκέφτεται για καθετί τι αντίκτυπο μπορεί να έχει σ’ εσάς με αποτέλεσμα να σταματήσει να εκφράζεται ανοιχτά, να σας κρύβει πράγματα κοκ.
Μετά την «καταιγίδα»
Φροντίστε μετά την όποια «διένεξη» με το παιδί, ακόμα κι αν τη θεωρείτε αμελητέα, να επέρχεται πάντα η συμφιλίωση. Το παιδί πρέπει να νιώσει αποδεκτό και ασφαλές πέρα από κάθε αμφιβολία. Πείτε του πόσο εκτιμάτε το ότι ηρέμησε, πόσο σημαντικό είναι που τελικά διαχειρίστηκε τον θυμό του όχι μόνο για εσάς αλλά και για το ίδιο και εξηγήστε του γιατί θέτετε τα όρια που θέτετε. Και φυσικά αγκαλιάστε το και δείξτε του ότι η αγάπη σας είναι πάντα δεδομένη και δεν πρέπει ποτέ να φοβάται ότι θα τη χάσει.