Εκτύπωση άρθρου

Μικροί ψεύτες.Πως θα τους μάθετε να λένε την αλήθεια;

Τα παιδιά ξεκινούν να λένε ψέματα γύρω στα 2 τους χρόνια. Αρχικά συνήθως για να αρνηθούν ότι έκαναν κάποια ζημιά. Από τα 3 τους μαθαίνουν να λένε ψέματα για κοινωνικούς λόγους, π.χ. για να μη δυσαρεστήσουν τους άλλους. Γι’ αυτό και κάποια ψέματα μπορεί να αποδειχτούν κοινωνικά χρήσιμα. Τι γίνεται όμως με τα υπόλοιπα;

Η χρησιμότητα του ψέματος

Τα παιδιά ξεκινούν να λένε ψέματα μεγαλώνοντας αφού κατακτήσουν  σταδιακά την  νοητική ικανότητα να καταλάβουν ότι κάθε άνθρωπος έχει το δικό του σύστημα αξιών και την αίσθηση σωστού και λάθους που μπορεί να έρχονται σε αντίθεση με αυτά που πιστεύουν τα ίδια..

Μέχρι όμως τα ψέματά τους να γίνουν πειστικά, χρειάζεται αρκετή “εξάσκηση”. Έρευνες δείχνουν πώς το 80% των παιδιών 3-4 ετών προδίδονται όταν λένε ψέματα όμως όσο μεγαλώνουν το ποσοστό αυτό πέφτει (70% των 5χρονων και 50% των 6χρονων και 7χρονων).

Η “αποτυχία” ωστόσο των μεγαλύτερων παιδιών να πουν ένα πειστικό ψέμα ίσως υπονομεύει τη μετέπειτα ζωή τους καθώς από έρευνες έχει φανεί πώς οι έφηβοι που δεν μπορούν να πουν ένα πιστευτό ψέμα συχνά υστερούν σε κοινωνικές δεξιότητες.
Ωστόσο αυτό σε καμία περίπτωση δε σημαίνει πώς πρέπει να μεγαλώσουμε επαγγελματίες ψεύτες καθώς και αυτό είναι σημάδι ελλιπούς ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης. Είναι άλλο πράγμα η ικανότητα να μπορεί κάποιος να επιστρατεύσει ένα ψέμα -εφόσον χρειαστεί- με ευγενή κίνητρα και αθώες επιπτώσεις και άλλο το να είναι παθολογικός ψεύτης και μάλιστα με απώτερο σκοπό. Έχει βρεθεί εξάλλου πώς τα παιδιά που λένε συστηματικά ψέματα είναι πιο επιθετικά ενώ μεγαλώνοντας έχουν περισσότερες πιθανότητες να επιδείξουν παραβατική συμπεριφορά.

Ποιος όμως είναι ο καλύτερος τρόπος για να πείσετε τα παιδιά να λένε την αλήθεια;

Ψέματα και τιμωρία

Τα πράγματα που μπορούν να κάνουν οι γονείς προκειμένου να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να λένε την αλήθεια ήταν το αντικείμενο μελέτης της ερευνητικής ομάδας της ψυχολόγου Victoria Talwar,  η οποία έβαλε στο μικροσκόπιο παιδιά 4-8 ετών.
Στα πειράματά τους έβαλαν ένα παιχνίδι πίσω από τα παιδιά και τα άφησαν μόνα με αυτό ζητώντας τους να μην κρυφοκοιτάξουν για να δουν τι είναι. Το 80% των παιδιών παράκουσε την εντολή και κοίταξε. Όταν όμως οι ερευνητές τα ρωτησαν αν κοίταξαν το παιχνίδι ή όχι το 67,5% το αρνήθηκαν.  
Στη συνέχεια οι ερευνητές εξέτασαν κατά πόσο οι επιπτώσεις που μπορεί να είχε το ψέμα τους επηρέαζαν τη συμπεριφορά των παιδιών καθώς και αν η αναφορά στη λέξη “αλήθεια” μπορεί να είχε αποτέλεσμα. Έτσι σε κάποια είπαν  “ελπίζω να μη λες ψέματα”, “αν λες ψέματα, θα κάτσεις τιμωρία”, σε κάποια άλλα “θα με έκανες πολύ ευτυχισμένο αν απλώς μου έλεγες την αλήθεια “ και στα υπόλοιπα “η αλήθεια είναι το σωστό και αυτό πρέπει να κάνεις”.
Αυτό που ανακάλυψαν ήταν ότι τα παιδιά στα οποία δεν έγινε επίκληση στην αλήθεια, συνέχισαν το ψέμα σε ποσοστό 80% είτε είχαν απειληθεί με τιμωρία είτε όχι.
Τα παιδιά στα οποία είχαν πει “θα με έκανες πολύ ευτυχισμένο αν απλώς μου έλεγες την αλήθεια “ επέμειναν στο ψέμα κατά 50% (είτε φοβούνταν πώς θα τιμωρηθούν είτε όχι).  Από την άλλη, τα παιδιά στα οποία είπαν πώς η αλήθεια είναι το σωστό συνέχισαν το ψέμα μόνο κατά 40%, μόνο όμως εφόσον τους υποσχέθηκαν πώς δε θα τα έβαζαν τιμωρία. Όμως το 80% των παιδιών που τους είπαν πώς η αλήθεια είναι το σωστό αλλά πώς θα τιμωρούνταν αν είχαν κρυφοκοιτάξει, συνέχισαν να λένε ψέματα.

Και το συμπέρασμα;

Μετά από όλα αυτά τα πειράματα, τι είναι τελικά αυτό που έχουν να συμβουλεύσουν οι ειδικοί; Πώς αν θέλετε τα παιδιά σας να σας λένε την αλήθεια πρέπει πρώτα να τα καθησυχάσετε πώς δε θα τα τιμωρήσετε αν ομολογήσουν τι έκαναν και να τους πείτε πώς η αποκάλυψη της αλήθειας -όποια και να είναι- θα σας έκανε χαρούμενους σε αντίθεση με ένα ψέμα. Επειδή όμως, όπως φάνηκε εξάλλου, πάντα υπάρχει περιθώριο το παιδί να συνεχίσει να λέει ψέματα, φροντίστε να σας εμπιστεύεται και να νιώθει πώς όντως κι εσείς του λέτε αλήθεια πώς δε θα το τιμωρήσετε.

Και φυσικά, σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητο να έχετε μιλήσει στο παιδί από νωρίς για το διαχωρισμό αλήθειας και ψέματος και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η κατάχρηση μιας κακής συμπεριφοράς τόσο στο ίδιο το παιδί όσο και στους γύρω του.

Επιμέλεια θέματος Αλεξάνδρα Καππάτου Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος

Πηγή: https://theconversation.com/pants-on-fire-children-learn-to-lie-from-the-age-of-two-heres-how-to-get-them-to-tell-the-truth-35296

https://akappatou.gr/