Γιατί ανήλικοι μακελάρηδες γράφουν τη δική τους ιστορία με αίμα, χαμένοι στο σκοτεινό λαβύρινθο του μυαλού τους.
Αθανασία Ανεζάκη
Οπλίζουν το χέρι τους και σκορπούν τον τρόμο. Διψούν για εκδίκηση και πυροβολούν αδιακρίτως, ελπίζοντας να σκοτώσουν όσο περισσότερους συμμαθητές και καθηγητές τους, μπορούν. Ανήλικοι μακελάρηδες που γράφουν τη δική τους ιστορία με αίμα, χαμένοι στο σκοτεινό λαβύρινθο του μυαλού τους. Τα δυο πρόσφατα περιστατικά στην Τουρκία, μέσα σε μόλις 48 ώρες, ένας 14χρονος μαθητής γυμνασίου στο Καχραμανμαράς που οδήγησε στο θάνατο 9 άτομα και μια ημέρα πριν ένας 18χρονος -πρώην μαθητής- σε άλλη επαρχία της γειτονικής χώρας, που άνοιξε πυρ μέσα σε λύκειο και τραυμάτισε με κυνηγετικό όπλο 16 άτομα -μαθητές και καθηγητές- ξυπνούν τον εφιάλτη των σχολικών επιθέσεων. Ενός φαινομένου που έχει καταγραφεί επανειλημμένα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Και το ερώτημα είναι ποιοι και γιατί. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο προφίλ, απαντά στον FLASH, η κυρία Αλεξάνδρα Καππάτου, ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος- συγγραφέας, υπάρχουν όμως συγκεκριμένοι παράγοντες που παίζουν τον ρόλο τους…
«Η πραγματικότητα είναι ότι δεν υπάρχει ένα μοναδικό προφίλ των ατόμων που οδηγούνται σε αυτή την αποτρόπαια πράξη. Υπάρχει ένας συνδυασμός παραγόντων. Πρέπει να ξέρουμε ότι τα άτομα αυτά το μελετούν πολύ καιρό πριν οδηγηθούν σε αυτή την κατάσταση της μαζικής δολοφονίας. Και μάλιστα, μπαίνουν σιγά-σιγά τα παιδιά σε αυτό το σκοτεινό κόσμο της βίας. Δεν γίνεται από τη μία στιγμή στην άλλη, ένα άτομο τόσο βίαιο. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες. Καταρχάς, πρέπει να πούμε ότι οι περισσότεροι δράστες έχουν υπάρξει θύματα μπούλινγκ και κοινωνικής απομόνωσης και απόρριψης.
Σύμφωνα με μελέτες, φαίνεται ότι γύρω στο 70% των δραστών, έχουν βιώσει μια κοινωνική απόρριψη από το σχολικό περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα. Έχουν βιώσει δηλαδή μπούλινγκ κι αυτό είναι ένα πολύ βασικό στοιχείο. Οπότε τους έχει δημιουργηθεί μια έντονη επιθυμία για εκδίκηση, την οποία δεν ήταν σε θέση ποτέ να την εξωτερικεύσουν. Όσο για το αν οι δράστες έχουν θέματα ψυχικής υγείας, ακούγεται συχνά ως απάντηση στο μακελειό, ωστόσο είναι μικρός ο αριθμός των παιδιών τα οποία έχουν πράγματι ένα ποσοστό προβλημάτων ψυχικής υγείας που μπορεί να είναι αδιάγνωστο, όπως π.χ. ψύχωση που είναι πιο σοβαρή ψυχική διαταραχή».
1927: Η πρώτη αιματηρή μαζική επίθεση σε σχολείο με 44 νεκρούς
1927: Πριν από 100 χρόνια, έγινε η αρχή του κακού, μέσα σε σχολικό περιβάλλον. Η μαζικότερη επίθεση και μια από τις πιο φονικές, στην ιστορία των ΗΠΑ. Δράστης τότε, όχι κάποιος μαθητής άλλα ένας άνθρωπος εμπιστοσύνης. Ο Άντριου Κίχοου, μέλος της σχολικής επιτροπής – ταμίας. Επί μήνες τοποθετούσε εκρηκτικά στο Bath Consolidated School και στις 18 Μαΐου, τα πυροδότησε.
Η έκρηξη κατέστρεψε το μισό κτίριο και σκότωσε 44 άτομα. Μαθητές, δασκάλους και περαστικούς. Λίγο αργότερα ο δράστης ανατινάχθηκε στο αυτοκίνητό του έξω από το σχολείο, αφού προηγουμένως είχε δολοφονήσει τη σύζυγό του κι είχε κάψει τη φάρμα του.
1966: Ο «Ελεύθερος Σκοπευτής του Πύργου του Τέξας» που δολοφόνησε 14 άτομα και τραυμάτισε 31
Η συνέχεια, γράφτηκε από οπλισμένο χέρι φοιτητή, την 1 η Αυγούστου 1966. Ο Τσαρλς Γουίτμαν, φόρτωσε μια καραμπίνα M-1, ένα κυνηγετικό τουφέκι, πολλά πιστόλια και μαχαίρια σ’ ένα μπαούλο και κατευθύνθηκε προς το εμβληματικό κτήριο του Πύργου του ρολογιού του Πανεπιστήμιου του Τέξας στο Όστιν, ύψους σχεδόν 100 μέτρων. Εκεί, όπου πάντα σχολίαζε στους συμφοιτητές του πως ένας ελεύθερος σκοπευτής θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλο κακό, το επιβεβαίωσε με πρωταγωνιστή τον ίδιο και με τον πιο αιματηρό τρόπο. Επί μιάμιση ώρα πυροβολούσε αδιακρίτως, διαλέγοντας τα θύματά του σε μια ακτίνα πέντε οικοδομικών τετραγώνων. 14 άτομα ξεψύχησαν, 31 τραυματίστηκαν.
Ο Γουίτμαν εξουδετερώθηκε από τις αρχές κι όπως διαπιστώθηκε στη συνέχεια, ήταν σε όλο το σχολικό του βίο καλός μαθητής, ταλαντούχος πιανίστας και πρόσκοπος, που όμως μεγάλωνε με στρατιωτικού τύπου πειθαρχία από τον πατέρα του. Ζώνες, γροθιές και ξύλο, ήταν ο τρόπος που επέλεγε ο πρεσβύτερος, Τσάρλι Γουίτμαν, να αναθρέψει τους τρεις γιους του.
1999: Η Σφαγή στο λύκειο Κολουμπάιν
20 Απριλίου 1999: Ήταν η ημέρα που οι κάτοικοι της Πολιτείας του Κολοράντο, έχασαν τη γη κάτω από τα πόδια τους. Δύο τελειόφοιτοι μαθητές, οι Έρικ Χάρρις και Ντίλαν Κλήμπολντ, εισέβαλαν στο λύκειο Κολουμπάιν και δολοφόνησαν 12 συμμαθητές του κι έναν εκπαιδευτικό, ενώ δεκάδες τραυματίστηκαν κατά την προσπάθειά τους να διαφύγουν από τους μακελάρηδες. Στη συνέχεια το δίδυμο αυτοκτόνησε.
Πίσω όμως έμειναν τα ημερολόγιά τους που έκαναν τους πάντες ν’ ανατριχιάσουν. Οι δράστες ονειρεύονταν ν’ ανταγωνιστούν την βομβιστική επίθεση της Οκλαχόμα Σίτι καθώς κι άλλα θανατηφόρα συμβάντα στις Ηνωμένες Πολιτείες, που έλαβαν χώρα τη δεκαετία του ‘90. Το μακελειό, έφερε για μια ακόμη φορά στη δημόσια σφαίρα συζητήσεις για τον νόμο περί οπλοκατοχής, χωρίς ωστόσο κάτι ν’ αλλάξει.
Όταν η φρίκη «διασχίζει» τον Ατλαντικό – Το χρονικό των μακελειών σε Αμερική και Ευρώπη
Η Αμερική είναι σίγουρα η χώρα με τα περισσότερα περιστατικά που καθοδηγούν τις τραγωδίες, ωστόσο δεν είναι λίγες οι φορές που η φρίκη έχει «διασχίσει» τον Ατλαντικό, καταγράφοντας τη σκοτεινή εξέλιξη του φαινομένου διεθνώς…
Στις 26 Απριλίου 2002, σε γυμνάσιο της Γερμανίας, 19χρονος πρώην μαθητής σκότωσε 16 άτομα πριν αυτοκτονήσει.
Το 2007–2008, δύο επιθέσεις στη Φινλανδία, σε σχολείο στην Τζοκέλα και στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών Καουχατζόκι, άφησαν συνολικά 18 νεκρούς. Οι δράστες αυτοκτόνησαν.
Το 2021, στο Καζάν της Ρωσίας, 19χρονος πρώην μαθητής σκότωσε εννέα άτομα, σε μία ακόμη επίθεση που συγκλόνισε τη διεθνή κοινότητα. Ο δράστης συνελήφθη και καταδικάστηκε σε ισόβια.
Στο μεσοδιάστημα, δυστυχώς, η Αμερική έκλαψε και πάλι ανήλικους μαθητές…
Στις 14 Δεκεμβρίου 2012, ο Άνταμ Λάνζα δολοφόνησε 26 ανθρώπους στο Δημοτικό Σχολείο Σάντι Χουκ κι έβαλε τέλος στη ζωή του, αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση για την οπλοκατοχή στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το 2018, στο λύκειο Μάρτζορι Στόουνμαν Ντάγκλας στη Φλόριντα, ο Νίκολας Κρουζ σκότωσε 17 ανθρώπους. Το κινητό του δράστη που επέζησε και καταδικάστηκε σε 34 φορές ισόβια, αποκάλυψε τη φρίκη: «Γειά σας. Με λένε Νικ και θα είμαι ο επόμενος ένοπλος δράστης επίθεσης σε σχολείο για το 2018», δήλωνε με καμάρι!
Περιπτώσεις στις οποίες πάντα υπάρχει το έγκλημα, υπάρχει όμως και η τιμωρία. Μόνο που στις περισσότερες φορές την «τελεία» τη βάζουν οι ίδιοι οι δράστες με το αίμα τους, αφού -συνήθως- μετά το μακελειό αυτοκτονούν, όπως σημειώνει κι η κυρία Καππάτου…
«Ναι, γιατί νιώθουν ότι αυτό είναι μια απεγνωσμένη κίνηση και θέλουν να έχουν μια δοξασμένη φυγή από αυτή τη ζωή, η οποία γι αυτούς είναι μια φυγή από το πρόβλημα. Γιατί ζουν μέσα σε μαύρα σκοτάδια, στο σκοτάδι του ψυχισμού τους κι οι επικοινωνίες που αναπτύσσουν online με διάφορα άτομα, πολλές φορές τα προωθούν σε αυτές τις πράξεις. Γιατί είναι παιδιά τα οποία είναι απομονωμένα. Νιώθουν μόνα τους. Και δεν νιώθουν μόνα τους μόνο μέσα στο περιβάλλον του σχολείου, αλλά και στην οικογένειά τους.
Πολλά από αυτά μας δείχνουν μελέτες ότι έχουν βιώσει τραυματικές εμπειρίες. Ή τραυματικές εμπειρίες κακοποίησης ή προβληματικά διαζύγια, που είναι πολύ σημαντικό ή γονική εγκατάλειψη. Είναι αόρατα για τις οικογένειές τους. Δεν έχουν δηλαδή ένα σταθερό υποστηρικτικό δίκτυο».
Το φαινόμενο της μίμησης και τα «αόρατα» προειδοποιητικά σημάδια
Αυτοί είναι δύο παράγοντες που καθορίζουν την εξίσωση. Οι σχολικές επιθέσεις αποτελούν σύνθετο φαινόμενο, όπου συχνά παρατηρείται το λεγόμενο «copycat effect», δηλαδή το φαινόμενο της μίμησης, με τους δράστες να επηρεάζονται από προηγούμενα περιστατικά. Παράλληλα όμως, σύμφωνα με μελέτες, έχουν προηγηθεί προειδοποιητικά σημάδια που έχουν αγνοηθεί, τονίζει η γνωστή ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, αυτό που αποκαλούν οι επιστήμονες «leakage», δηλαδή «διαρροή»…
«Η πλειοψηφία των παιδιών που είναι δράστες έχουν συμπτώματα αυτοκτονικού ιδεασμού, κατάθλιψης, αδιάγνωστα όλα αυτά ή κάποιες διαταραχές προσωπικότητας. Και ασφαλώς, ο κοινός παρονομαστής είναι ότι έχουν έλλειψη ενσυναίσθησης. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε σε καμία περίπτωση.
Πρόκειται για παιδιά πάρα πολύ ανασφαλή, που γίνονται πολύ ευάλωτα σε διάφορες αρνητικές σκέψεις, πολλές φορές και ριζοσπαστικές ή αυτοκαταστροφικές που μπορεί να πυροδοτήσουν μια τέτοια συμπεριφορά. Και δεν συζητώ βεβαίως για
την πρόσβαση που έχουν στα όπλα, γιατί η πρόσβαση στα όπλα όπλα, γιατί η πρόσβαση στα όπλα σε κάποιες χώρες, όπως στην Αμερική, είναι νόμιμη. Γι αυτό κι εκεί καταγράφονται τα περισσότερα περιστατικά».